Wraz z rozpoczęciem nowego roku szkolnego w polskich placówkach edukacyjnych wchodzą w życie nowe, rygorystyczne zasady żywienia. Od 1 września jadłospisy w szkołach i przedszkolach stawiają na świeże warzywa, produkty pełnoziarniste oraz obniżenie zawartości cukru i soli. To kluczowa inwestycja w zdrowie przyszłych pokoleń i krok w stronę ograniczenia narastającego problemu chorób dietozależnych.
Nawyki żywieniowe ukształtowane w dzieciństwie towarzyszą nam przez całe życie. Tymczasem dane statystyczne dotyczące stanu zdrowia polskich dzieci od lat budzą niepokój. Aż 80 proc. dzieci w Polsce nie spożywa rekomendowanej dziennej ilości warzyw i owoców, a odsetek dzieci i młodzieży z nieprawidłową masą ciała stale rośnie.
Niewłaściwa dieta w młodym wieku bezpośrednio przekłada się na wyższe ryzyko rozwoju chorób przewlekłych w dorosłym życiu – w tym schorzeń układu krążenia (będących główną przyczyną przedwczesnych zgonów w kraju) oraz chorób nowotworowych.
– Szkoła i przedszkole to miejsca, w których dzieci spędzają znaczną część dnia. Dlatego to właśnie tam możemy nie tylko zapewnić im wartościowy posiłek, ale także pomóc budować nawyki, które pozostaną z nimi na lata. Nowe standardy żywienia to inwestycja w przyszłość – w zdrowsze dzieci i zdrowsze społeczeństwo. Zdrowe nawyki nie powinny być przywilejem, ale codziennością dostępną dla każdego dziecka – podkreśla wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.
Co konkretnie zmienia się w szkolnych stołówkach?
Nowe zasady eliminują wysoko przetworzoną żywność i wprowadzają większą różnorodność dań. Zmiany obejmują zarówno skład obiadów, jak i napoje serwowane dzieciom:
- Więcej roślin strączkowych: Co najmniej jeden pełnowartościowy posiłek w tygodniu musi być oparty na nasionach roślin strączkowych, bez udziału produktów odzwierzęcych.
- Obowiązkowa ryba: Minimum jeden obiad w tygodniu musi zawierać danie rybne.
- Świeże mięso zamiast przetworów: Posiłki mięsne (maksymalnie dwa razy w tygodniu) mogą być przygotowywane wyłącznie ze świeżego mięsa – wykluczono wysoko przetworzone wyroby mięsne.
- Warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste: Zwiększono ich udział we wszystkich codziennych posiłkach.
- Woda jako podstawowy napój: Ograniczono dodatek cukru do napojów przygotowywanych na miejscu, a preferowanym wyborem do picia staje się czysta woda.
- Produkty lokalne i ekologiczne: Zaleca się sięganie po żywność sezonową od lokalnych dostawców.
Zmiany w sklepikach szkolnych i dieta planetarna
Reforma nie ogranicza się wyłącznie do stołówek. Zmiany dotknęły również sklepiki szkolne, w których wprowadzono zamknięty katalog produktów dopuszczonych do sprzedaży. Usunięto z niego dotychczasową kategorię „inne”, która pozwalała na wprowadzanie do sprzedaży przekąsek o niskiej wartości odżywczej. W katalogu uwzględniono natomiast produkty specjalistyczne, m.in. żywność bezglutenową, bezlaktozową oraz wzbogacane napoje roślinne.
Nowe regulacje nawiązują do założeń tzw. diety planetarnej – modelu żywieniowego, który łączy dbałość o zdrowie człowieka z troską o środowisko naturalne. Placówki mają również obowiązek zapewnienia wartościowych alternatyw roślinnych dla dzieci na dietach eliminacyjnych lub niespożywających mięsa.
Przygotowanie placówek i zgodność ze standardami WHO
Rozporządzenie wprowadzające nowe standardy zostało podpisane w lutym, co dało szkołom i przedszkolom kilka miesięcy na dostosowanie stołówek i umów z dostawcami. W przygotowaniu jadłospisów placówki mogą korzystać z gotowych przepisów i materiałów edukacyjnych publikowanych przez Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ).
Wprowadzone rozwiązania są w pełni zgodne z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), która zaleca ograniczenie dostępu do żywności o wysokiej zawartości cukru, soli i tłuszczów trans na terenie placówek oświatowych.
źródło: MZ