Nowe uprawnienia Straży Miejskiej! Mandaty posypią się w całej Polsce [LISTA ZMIAN]

15 września 2026 roku weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (podpisane przez wiceministra Czesława Mroczka), które znacząco rozszerza katalog wykroczeń mandatowych dla straży miejskich i gminnych w całej Polsce. Nowe regulacje dają funkcjonariuszom narzędzia do szybszego egzekwowania prawa, co ma na celu odciążenie Policji oraz umożliwienie natychmiastowego kończenia interwencji na miejscu bez konieczności kierowania spraw do sądu.

Drakońskie kary na przejściach i przejazdach kolejowych

Jedną z najważniejszych zmian jest włączenie do bezpośrednich uprawnień strażników miejskich art. 97a Kodeksu wykroczeń. Surowe konsekwencje finansowe dotkną nieodpowiedzialnych kierowców oraz pieszych w rejonie torowisk.

• Zakres interwencji: Strażnicy mogą ukarać za wchodzenie lub wjeżdżanie na przejazd kolejowy przy opuszczonych, opuszczających się lub niedokończonych w podnoszeniu rogatkach. Mandat grozi również za ignorowanie czerwonego (w tym migającego) światła oraz za wjazd na torowisko, gdy po drugiej stronie nie ma miejsca do kontynuowania jazdy.
• Wysokość kary: Zgodnie z ustawowym taryfikatorem strażnik nakłada za te skrajnie niebezpieczne czynu mandat w wysokości od nie niższej niż 2000 zł do nawet 3000 zł.

Koniec z lekceważeniem poleceń strażników

Kluczową zmianą usprawniającą codzienne patrole jest dopisanie do uprawnień mandatowych art. 65a Kodeksu wykroczeń.

• Zakres interwencji: Do tej pory w przypadku celowego niestosowania się do poleceń strażnika (np. odmowy stanięcia w wyznaczonym miejscu czy utrudniania czynności służbowych) konieczne było wzywanie patrolu Policji lub kierowanie wniosku o ukaranie do sądu.
• Wysokość kary: Od teraz strażnik miejski może ukarać osobę niewykonującą poleceń bezpośrednim mandatem karnym w wysokości do 500 zł.

Ochrona dzieci: energetyki i procedury w szkołach

Rozporządzenie kładzie duży nacisk na bezpieczeństwo dzieci, przyznając strażnikom uprawnienia do egzekwowania przepisów z dwóch ustaw branżowych:

• Zakaz sprzedaży energetyków małoletnim: Strażnicy zyskują prawo nakładania mandatów do 2000 zł w sklepach, restauracjach czy przy automatach za sprzedaż napojów z dodatkiem tauryny lub kofeiny osobom poniżej 18. roku życia (art. 18d ust. 1 i 2 Ustawy o zdrowiu publicznym). Odpowiedzialność ponosi zarówno bezpośredni sprzedawca, jak i kierownik placówki za brak nadzoru.
• Standardy Ochrony Małoletnich: Funkcjonariusze będą kontrolować szkoły, przedszkola, obiekty turystyczne i kluby sportowe pod kątem wdrożenia procedur chroniących dzieci przed przemocą (art. 23b ust. 1 Ustawy o ochronie małoletnich). Za brak opracowania i wprowadzenia takich standardów grozi nagana lub mandat do 250 zł.

Ochrona zdrowia, zwierzęta i ekologia

Straż miejska wzmacnia nadzór nad właścicielami czworonogów oraz stanem higieniczno-ekologicznym gmin:

• Obowiązkowe szczepienia psów: Uchylanie się od corocznego, ochronnego szczepienia psa przeciwko wściekliźnie (art. 102 ust. 1 Ustawy o zdrowiu zwierząt) skutkuje mandatem karnym do 500 zł.
• Nielicencjonowany przewóz zwierząt: Za przemieszczanie zwierząt domowych (np. psów, kotów, fretek) w celach niehandlowych bez spełnienia wymogów formalno-weterynaryjnych, takich jak brak chipu, paszportu lub badań (art. 85 ust. 1a pkt 2 Ustawy o wymaganiach weterynaryjnych), grozi mandat do 500 zł.
• Deratyzacja i higiena: Za zaniedbanie Obowiązkuutrzymywania posesji w należytym stanie higieniczno-sanitarnym, w tym brak wymaganej deratyzacji czy zwalczania insektów (art. 50 pkt 2 w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 2 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń), grozi mandat do 500 zł.
• Uchwały antysmogowe: Dopisanie art. 331a Ustawy – Prawo ochrony środowiska pozwala strażnikom sprawniej karać mandatami do 500 zł za nieprzestrzeganie lokalnych zakazów spalania paliw stałych w piecach.

Ochrona obiektów strategicznych i wojskowych

Nowością w uprawnieniach straży jest egzekwowanie przepisów art. 683a ust. 1 Ustawy o obronie Ojczyzny:

• Zakres interwencji: Strażnicy mogą interweniować w przypadku fotografowania, filmowania lub innego utrwalania obrazu obiektu zajmowanego przez jednostkę wojskową lub służbę specjalną, jeżeli obiekt został oznaczony znakiem zakazu fotografowania. Zakaz dotyczy również określonych ruchomości znajdujących się w takim obiekcie oraz wizerunku osób w nim przebywających.
  
• Wysokość kary: Za naruszenie zakazu grozi grzywna. Od 15 września 2026 roku wykroczenie z art. 683a ust. 1 znajduje się w katalogu czynów, za które strażnicy straży gminnych mogą nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego. W określonych przypadkach może zostać również orzeczony przepadek przedmiotów służących do popełnienia wykroczenia.

Podsumowanie dla mieszkańców

Nowe regulacje wchodzą w życie automatycznie 14 dni po ogłoszeniu aktu prawnego (w połowie września 2026 r.). Przepisy te nie tworzą nowych przestępstw ani zabronionych czynów, lecz dają Straży Miejskiej i Gminnej narzędzia do szybszego rozliczania sprawców zachowań, które już wcześniej były nielegalne. Patrole w miastach i gminach w całej Polsce rozpoczynają intensywne działania kontrolne w wymienionych obszarach.