Weryfikacja informacji, rozpoznawanie manipulacji, odpowiedzialne korzystanie ze sztucznej inteligencji oraz cyfrowa higiena – to główne filary modułu edukacji medialnej, który 1 września wchodzi do polskich szkół podstawowych. Nowe treści programowe mają przygotować dzieci i młodzież do bezpiecznego i krytycznego funkcjonowania w świecie zdominowanym przez ekrany i media społecznościowe.
Wdrożenie modułu to jeden z kluczowych elementów reformy programowej „Kompas Jutra”. Założenia projektu przedstawiono podczas konferencji prasowej w Olsztynie z udziałem minister edukacji oraz sekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Macieja Wróbla.
Nowe treści bez dodatkowego przedmiotu
Edukacja medialna nie będzie osobnym przedmiotem ani nie obciąży uczniów dodatkowymi godzinami w planie zajęć. Moduł ma charakter interdyscyplinarny – jego celem jest łączenie umiejętności zdobywanych na różnych lekcjach i przekładanie ich na wyzwania współczesnego świata cyfrowego.
Treści z zakresu edukacji medialnej zostaną wplecione w program pięciu przedmiotów:
- Języka polskiego – nauka odróżniania faktów od opinii, analiza języka komunikatów i rozpoznawanie manipulacji,
- Informatyki – zasady cyberbezpieczeństwa, mechanizmy działania algorytmów oraz etyczne korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji (AI),
- Edukacji obywatelskiej – rola mediów w społeczeństwie, mechanizmy powstawania dezinformacji i propaganda,
- Geografii,
- Zajęć praktyczno-technicznych.
Odpowiedź na e-uzależnienia i dezinformację
Wprowadzenie modułu zbiega się w czasie z wejściem w życie zakazu korzystania z telefonów komórkowych w szkołach podstawowych. Jak wskazują dane resortu edukacji, uczniowie spędzają przed ekranami smartfonów średnio prawie pięć godzin dziennie. Edukacja medialna ma stanowić cyfrową „szczepionkę” na zagrożenia związane z natłokiem bodźców i fałszywych informacji.
Program kładzie duży nacisk na wykształcenie u młodych ludzi nawyku weryfikacji informacji (fact-checking), analizy źródeł oraz krytycznego podejścia do czytanych artykułów czy oglądanych materiałów wideo. Istotnym elementem zajęć będzie również higiena cyfrowa, ochrona prywatności, walka z cyberprzemocą oraz zrozumienie psychologicznego wpływu mediów na decyzje i poglądy ludzi.
Kulisy pracy dziennikarzy i walka z fake newsami
Ważną częścią kształcenia będzie pokazanie uczniom praktycznej strony powstawania wiadomości. Młodzież pozna specyfikę pracy dziennikarzy, reporterów oraz redakcji informacyjnych.
Sekretarz stanu w MKiDN Maciej Wróbel zwrócił uwagę na powszechny w dzisiejszych mediach pośpiech, który często prowadzi do powstawania dezinformacji. Edukacja medialna ma nauczyć uczniów, że rzetelny przekaz wymaga czasu, zebrania faktów i weryfikacji w niezależnych źródłach. Inicjatywa ta wpisuje się w szersze działania resortu kultury, takie jak ogólnopolski program edukacyjny „What the FEJK”.
Od biernego odbiorcy do świadomego twórcy
Głównym założeniem reformy jest przeprowadzenie ucznia przez proces transformacji – od biernego i podatnego na manipulację konsumenta treści cyfrowych do świadomego uczestnika i etycznego twórcy. Absolwent szkoły podstawowej ma kończyć edukację z umiejętnością bezpiecznego poruszania się w sieci, tworzenia własnych przekazów dostosowanych do odbiorcy oraz odpowiedzialnego korzystania z technologii cyfrowych.
źródło. MEN